مفهوم رزق در قرآن‏
«و ترزق من تشاء بغير حساب»<0>

رزق معناى معروفى دارد و آنچه از موارد استعمال آن به دست مى‏آيد، معناى عطا و بخشش در آن موجود است. رزق در نظر ابتدايى به خوردنى‏ها اطلاق شده و غير آن از پوشيدنى‏ها و امثال آن را شامل نبوده است. سپس در معناى آن توسعه داده شده و شامل تمام چيزهايى گشته كه به آدمى مى‏رسد و انسان از آن بهره‏مند مى‏گردد چون مال جاه، مقام، فاميل، علم و امثال آن.آنچه از آيه‏ى شريفه‏ى «إنّ اللّه هو الرّزّاق ذو القوّة المتين» «1»
كه در مقام حصر وارد شده استفاده مى‏شود، چند چيز است:
الف- گرچه رزق در ظاهر ممكن است به غير خداوند نسبتى پيدا كند، چنان كه از امثال «و اللّه خير الرّازقين» «2»
كه وجود رازق‏هاى ديگر را تصديق كرده، خداوند را بهترين آن‏ها معرفى كرده است و همچنين از آيه‏ى «وارزقوهم فيها واكسوهم» «3»
استفاده مى‏شود، ليكن در حقيقت جز به خداوند متعال منسوب نيست، رزق هم مانند عزت و ملك است كه در حقيقت مخصوص خداست و ديگران به واسطه‏ى اعطا و بخشش خداوند از آن نصيبى گرفته‏اند.
ب- آنچه مخلوقات به آن منتفع شده و از خير آن بهره‏مند مى‏شوند، رزق آنان بوده و خداوند هم رازق آن است. اين مطلب گذشته از آياتى كه در باره‏ى رزق وارد شده، از آيات ديگرى هم كه خلق و امر و حكم و ملك و مشيت و تدبير و خير را مخصوص خداوند دانسته، فهميده مى‏شود.
ج- آنچه آدمى مورد استفاده قرار مى‏دهد، ولى از نوع حرام است، از نظر معصيت منسوب به خداوند نيست. زيرا خداوند نسبت معصيت را از نظر تشريع از خود نفى كرده است، چنان كه آيه‏ى شريفه‏ى «قل إنّ اللّه لا يأمر بالفحشاء» بدان دلالت دارد. «4»
............................
(0)- آل عمران/ 27
(1)- ذاريات/ 58
(2)- جمعه/ 11
(3)- نساء/ 5
(4)- الميزان/ ج 3/ ص 137