تکیه بکتاشی ها

در جهت غربى ديوار خارجى صحن مطهر, جنب مسجد بالاسر  تكيه بكتاشى ها واقع است. هنگامى كه حكومت عثمانى اداره كشور عراق را در دست داشت به اين تكيه اهتمام ورزيد. اين تكيه بعنوان خانقاه يا (مهمانسراى) صوفيه اى كه به نجف آمده بودند به شمار مى رفت.

   تكيه بكتاشى ها از دو بخش تشكيل شده است:

   بخش اول مخصوص اقامه نماز جماعت و برپايى جلسه هاى درسى مى باشد. اين بخش به شكل مربع بوده و از چهار ايوان متقابل تشكيل شده است. حياطى كوچک و رو باز در وسط اين بخش قرار دارد.

   بخش دوم محل سكونت صوفى ها بود. اين بخش نيز مربع شكل بوده و از دو طبقه تشكيل مى شود. هر طبقه شامل چند حجره و دستشوئى مى باشد. (1)

   تكيه ها عمارتهايى بسيار قديمى به شمار مى روند. بناى اين عمارت ها در قرن چهارم هجرى رايج بوده است. تكيه ها (به ویژه در مناطق اسلامى شرقى) خلوتگاه صوفى ها بوده و در آن به عبادت مى پرداختند. به محل اقامت صوفيه خانقاه (2) گفته مى شد. اما با به كار آمدن حكومت عثمانى نام اين عمارتها تغيير يافت و به جاى "خانقاه" نام "تكيه" را گرفت. (3)

   بكتاشى ها يك فرقه صوفى ترک بودند كه آداب و رسوم خاص خود را داشتند. به اعتقاد "سعاد ماهر" اين فرقه به سيد محمد بن ابراهيم آتا معروف به حاج بكتاش, نسبت داده مى شوند. وى يک صوفى ترك بوده كه در قرن سيزدهم ميلادى از خراسان به "آناتول" (تركيه كنونى) مهاجرت كرد و خانقاه معروف "ببيبر ادى" را در شهر "سوليجه قارا أويوك" تأسيس كرد. حاج بكتاش در اين خانقاه طريقت خود را در صوفى كرى منتشر كرد. اين طريقت آميزه اى از طريقت "قلندريه و اليسويه و الحيدرية" مى باشد. بعدها اين مذهب صوفى با فرقه ى انكشارية يكى شد و سلطان أورخان (1326 ـ 1389ميلادى) كه از بزركان فرقه الانكشارية بود به فرقه حاج بكتاش بيوست و فرقه سلطان أورخان خود را بكتاشيه ناميد و در كنار هر اردوكاه نظامى يك تكيه براى بكتاشيه تأسسيس شد. (4)

   شيخ جعفر محبوبه به نقل از كتاب "تحفة العالم" مى كويد كه بكتاشى ها به سيد محمدالرضوى ــ از فرزندان حضرت امام رضا(ع) يا حضرت امام كاظم(ع) از نسل ابراهيم دوم ــ نسبت داده مى شوند. وى از خراسان به بلاد روم مهاجرت مى كند و در آنجا بعنوان يك "ولى صوفى" مشهور مى شود و "بكتاشى" نام مى كيرد. فرقه القلندرية كه به بكتاشيه معروف بود به او نسبت داده مى شوند. وى در سال (738هجرى) در كذشت. (5)

   كفته مى شود بكتاش به عراق مهاجرت كرد و در نجف , در كوشه اى از صحن مطهر خلوت كزيد. بعد از توسعه صحن مطهر, اين عمارت را بعنوان خانقاه فرقه خويش بركزيد و به صورت وسيع و جشمكيرى بازسازى شد. آثار صوفى كرى تا سال "1296هجرى" در جوار باركاه امام على(ع) به جشم مى خورد. (6)

كفته مى شود قبل از ويران كردن اين تكيه در سال (1985ميلادى, 1405هجرى) توسط اداره اوقاف آن دوره, و بيش از ساختن مهمانسراى حضرت أميرالمؤمنين(ع) به جاى آن, از اين تكيه بعنوان انبار فرش, لوستر و درهاى قديمى استفاده مى شد.

   در دوره متولى محترم حرم, حجة الاسلام سيدمحمدرضا الغريفي, (در سال 1426هجرى) قسمت شمالى مهمانسراى حضرت, به مساحت در نظر كرفته شده براى توسعه حرم مطهر بيوست.

 

در این رابطه رجوع کنید  : ( در همین بخش "عمارت حرم " ) 

رواق ابو طالب 

مقام امام صادق 

ساباط 

تاريخجه مسجد بالاى سر 

مسجد بالاى سر

 

يادداشت ها:

1.     مشهد الامام علي, سعاد ماهر 158

2.     اين وازه از قرن جهارم به بعد متداول شد.

3.     مشهد الامام علي, سعاد ماهر 157

4.     همان , 157

5.     ماضى النجف و حاضرها, جعفر محبوبه, 91:1

6.     مساجد و معالم, عبدالمطلب الخرسان 33