مقام امام صادق علیه السلام

به مکانی که بنا بر روایات تاریخی یکی از پیامبران یا امامان معصوم در آن نماز گذارده اند اصطلاحا ( مقام ) گفته می شود .

 اين مقام که بنا بر روایات محل نماز خواندن امام صادق علیه السلام هنگام زیارت جدشان حضرت امیرالمومنین بود در جهت غربى عمارت حرم مطهر و در سمت راست باب الفرج واقع است. در حال حاضر اثرى از اين مقام وجود ندارد, ليكن با توجه به قدمت و ویژگی آن, در پروژه ى توسعه ى حرم مطهر,(مسجد بالاى سر) مقام وجایگاه محراب آن قابل تشخيص می باشد .
   پژوهشگر محترم حجة الاسلام عبدالرزاق حرزالدين فرزند حجةالاسلام محمد حرزالدين, پيرامون اين مقام , از پدرش چنين نقل مى كند: (اين مقام جنب ديوار غربى صحن مطهر, در سمت چپ باب السلطانى(باب الفرج) كه در سال (1287هجرى) افتتاح شد, واقع است. عمارت اين مقام را شاهد بوده ام. اين عمارت عبارت بود از يك حجره ى قديمى, مانند صفه و بر بالاى آن گنبدى سفيد رنگ قرار داشت كه با آجر و گچ ساخته شده و طول و عرض آن 30 با بود. زائران بارگاه حضرت اميرالمؤمنين در اين حجره دو ركعت نماز ادا مى كردند. گفته مى شود كه در اين مكان, نماز جماعت به امامت سيد حسين المقرم النجفي بر پا مى شد. همچنين شنيده ام كه ميرزا محمد بن عبدالنبى بن عبدالصانع نيشابورى هندى أكبر آبادى معروف به الأخبارى (كه در سال 1232 هجرى كشته شد) در اين مكان نماز جماعت برپا نمود. اين مقام خانه اى موقوف دارد كه عالم بزرگوار شيخ محمد مهدى الفتونى در آن ساكن بود. در زمان ما اين خانه به چند مغازه تبديل و به داخل بازار نو ملحق شد.
   وى ادامه مى دهد: مرحوم پدرم شيخ محمدحسين حرزالدين مى گوید: درنيمه ى قرن چهاردهم هجرى از اين مقام هیچ أثرى نبود به جز مغازه ى بزرگ و عميقى كه در زاويه اى در سمت چپ باب الفرج قرار داشت و از كف در صحن مطهر حدود يك متر مرتفع تر بود و زير آن سردابى(زير زمين) به عمق دو متر قرار داشت و درب آن جلوى مغازه بود. مردم شهر نجف معتقد بودند كه اين سرداب مقام امام صادق(ع) است. هميشه سعى داشتم كه وارد اين سرداب شوم و آن را از نزديك مشاهده كنم تا اينكه توانستم رضايت صاحب مغازه را جلب كرده و وارد اين سرداب شوم. صاحب مغازه, از سرداب بعنوان انبار ميوه و سبزيجات تاپستانى استفاده مى كرد. كف و ديوارها و سقف سرداب با كاشي آبى رنگ قديمى بوشانده شده بود. در نتيجه دريافتم كه اعتقاد مردم نجف در باره ى اين سرداب صحت داشته وبه گفته هاى شاهد عيان استناد دارد. كما اينكه يكى از علماى كهنسال و معروف به دقت در قول روايت و توصيف آثار تاريخى, از يكى از اساتيد خود نقل مى كند كه در اين مقام سنك مرمرى بر روى ديوار جنوبى مقام مشاهده كرده است. بر روى اين سنك تصوير مردى شترسوار و عمامه به سر , كه روى خود را بوشانده, نقش بسته بود. وى مى گوید اين عكسى مجازى از حضرت امام صادق(ع) بوده كه به زيارت جدش حضرت أميرالمؤمنين(ع) آمده است. وى در ادامه مى گوید كه اين سنك, هنكام بازسازى مقام, قبل از آنكه به مغازه تبديل شود, نابديد شد.
   در سال (1368هجرى) اين مغازه و اطراف آن, براى احداث خيابان دور حرم مطهر, برداشته شد وبه جاى آن مغازه هاى جديدى احداث گردید. بعد از حدود شانزده سال اين مغازه ها نيز برداشته شد وفضاى خالى برجا ماند. (1)


 يادداشت ها
1.مجله آفاق نجفيه,سال اول,شماره نخست,2006م,ص227
 
در این رابطه رجوع کنید به : ( در همین بخش " عمارت حرم " ) 
 
رواق ابو طالب 

ساباط 

تاريخجه مسجد بالاى سر 

مسجد بالاى سر

 تكيه بكتاشى ها